De opkomst van zonnepanelen en thuisbatterijen is een doorbraak in de energietransitie. Niet alleen omdat ze bijdragen aan een schonere toekomst, maar ook omdat ze huishoudens de mogelijkheid geven om onafhankelijker te worden van grote energiebedrijven en fossiele brandstoffen. Toch zien we dat er een groeiende lobby is tegen...
Collectieve inkoopacties: besparing of verdienmodel?
Collectieve inkoopacties, zoals die van Vereniging Eigen Huis (VEH), worden vaak gepresenteerd als een manier voor consumenten om geld te besparen op zonnepanelen. Verenigingen als VEH spelen hierbij een centrale rol door acties te organiseren waarmee groepskortingen worden bedongen voor hun leden. Maar wat schuilt er werkelijk achter deze inkoopacties? Zijn ze daadwerkelijk bedoeld om consumenten te laten besparen, of gaat het vooral om een verdienmodel?
De belofte van besparing
Het idee achter collectieve inkoop lijkt eenvoudig: door gezamenlijk in te kopen, zouden consumenten profiteren van lagere prijzen dan wanneer zij individueel zonnepanelen aanschaffen. Vereniging Eigen Huis beweert namens haar leden scherpe deals te onderhandelen met installateurs en leveranciers, en deze kortingen vervolgens door te geven.
Op het eerste gezicht lijkt dit een win-winsituatie: leden ontvangen een aantrekkelijke prijs, terwijl de vereniging deze diensten faciliteert. In werkelijkheid blijkt echter dat VEH verdient aan commissies en marges van de betrokken leveranciers. De vereniging combineert twee rollen: die van onafhankelijke consumentenorganisatie én commerciële marktpartij. En die combinatie wringt.
Volgens fabrikanten is het bovendien een misverstand dat collectieve inkoop daadwerkelijk leidt tot lagere prijzen. “Deze aantallen hebben totaal geen invloed op de prijs van zonnepanelen,” aldus alle door ons geïnterviewde fabrikanten, groothandels en installateurs.
De enige manier waarop in deze sterk concurrerende markt nog besparingen kunnen worden gerealiseerd, is door gebruik te maken van goedkopere materialen en/of te besparen op de installatiekosten. De gevolgen daarvan zijn terug te lezen op diverse klachtenportalen, waarvan hieronder een screenshot is opgenomen.
Praktijk versus verwachting
De voornaamste reden voor deelname aan een collectieve inkoopactie is het financiële voordeel. In de praktijk vallen de kortingen echter vaak tegen, omdat het meestal gaat om standaardproducten die ook elders voor vergelijkbare prijzen te verkrijgen zijn. Bovendien krijg je na inschrijving slechts één aanbod van een leverancier die de veiling heeft gewonnen. Enkele belangrijke aandachtspunten daarbij:
- Je hebt geen direct vergelijkingsmateriaal, omdat je maar één aanbod ontvangt.
- De onafhankelijkheid van de aanbieders is niet altijd gegarandeerd.
- Het is vaak onduidelijk welke kosten wel of niet zijn inbegrepen (montage, materialen, service, etc.).
De realiteit van het verdienmodel
Achter de schermen spelen andere belangen. Leveranciers worden binnen deze constructies meestal geselecteerd op prijs, niet op kwaliteit. VEH moet immers ook aan het traject verdienen, anders is er geen marge om de ‘korting’ op te baseren. Op fora valt te lezen dat dezelfde – vaak goedkopere – materialen elders nog voordeliger worden aangeboden. Wie puur voor de laagste prijs wil gaan (wat wij overigens niet adviseren), kan elders met vergelijkbare Chinese producten goedkoper uit zijn.
Ons advies: kies liever voor een lokale of regionale installateur die advies op maat geeft en de keuze biedt uit meerdere merken. Zie bijvoorbeeld de top 10 van beste zonnepanelen.
Geen extra zekerheid
Uit ons onderzoek blijkt bovendien dat VEH geen extra zekerheid biedt: zij nemen fabrieksgaranties niet over. Wanneer een installateur of fabrikant failliet gaat, moet je als consument zelf op zoek naar een oplossing. In diverse forums zijn hierover negatieve ervaringen te lezen.
Zo ging het in het verleden meerdere keren mis:
- In 2012 ging het bedrijf Oskomera failliet, kort daarna gevolgd door de Chinese fabrikant van de geleverde panelen.
- In 2021 meldde dagblad Tubantia dat VEH op zoek moest naar een oplossing voor 161 leden in Oost-Nederland. De installatie van zonnepanelen was daar uitbesteed aan Energie Control NL, dat vervolgens in de problemen kwam.
Transparantie en keuzevrijheid
Het is essentieel dat consumenten transparantie eisen bij collectieve inkoopacties. Zij moeten volledig worden geïnformeerd over prijzen, voorwaarden en eventuele vergoedingen of commissies die de organiserende partij ontvangt.
Collectieve inkoopacties zoals die van VEH zijn in de praktijk vaak vooral een verdienmodel. Consumenten doen er goed aan om kritisch te blijven en de voorwaarden nauwkeurig te onderzoeken voordat ze deelnemen. Transparantie en keuzevrijheid zijn cruciaal om te zorgen dat collectieve inkoop echt in het voordeel van de consument werkt.
Ons advies
Kies voor maatwerk. Een professionele installateur bespreekt samen met jou de meest geschikte configuratie van producten en houdt daarbij rekening met jouw wensen, je dak en je toekomstplannen (bijvoorbeeld uitbreiding met een thuisbatterij of laadpaal).
Een vakkundige installateur kijkt niet alleen naar hoe het dak optimaal benut kan worden, maar ook naar de toekomstige energiebehoefte en uitbreidbaarheid van het systeem.
